321/321H Stainless Steel Seamless Pipe & Tube
Filters
Quick filters
List of products
1.4541 – co to za stal?
1.4541 (AISI 321) to austenityczna stal nierdzewna chromowo-niklowa stabilizowana tytanem. Bazowy skład jest zbliżony do 304, ale tytan wiąże węgiel w trwałe węgliki tytanu. Chrom pozostaje dzięki temu w roztworze, a materiał nie traci odporności na korozję międzykrystaliczną ani po spawaniu, ani podczas długiej pracy w temperaturze, w której zwykła stal 18/8 ulega uczuleniu. Krótka odpowiedź na pytanie „1.4541 co to za stal”: nierdzewna, ale nie kwasoodporna (nie zawiera molibdenu), przeznaczona przede wszystkim do konstrukcji spawanych i pracujących na gorąco. W polskiej normie odpowiada jej 0H18N10T (starsze oznaczenie bliskie: 1H18N9T), a w rosyjskiej – 08X18H10T, w nazwach rur zapisywane też jako 08Cr18Ni10T.
Zapis 1.4541 / 1.4878 / 321 / 321H w nazwach rur
Większość rur w tej kategorii ma w nazwie cztery oznaczenia naraz. 1.4878 (X8CrNiTi18-10) to odmiana z normy EN 10095 dla stali żaroodpornych, z dopuszczalnie wyższą zawartością węgla, a 321H to amerykański wariant 321 z węglem w przedziale 0,04–0,10%, który poprawia wytrzymałość w podwyższonej temperaturze. Huta wytapia materiał mieszczący się w granicach wszystkich tych gatunków i cechuje rurę każdym z nich, więc ta sama rura nadaje się do zwykłej instalacji i do urządzenia projektowanego na temperatury podwyższone. Pozostałe warianty – samo „1.4541”, „1.4541 / 321”, „TP321 / TP321H” czy oznaczenia GOST – opisują ten sam typ stali w innych systemach. Jak czytać takie zapisy, wyjaśniamy w artykule Oznaczenia stali nierdzewnych: AISI, EN, DIN, GOST. Gatunek konkretnej partii potwierdza atest 3.1 według EN 10204.
Skład chemiczny 1.4541 i 1.4878
| Gatunek | C | Cr | Ni | Ti |
|---|---|---|---|---|
| 1.4541 / 321 | ≤ 0,08 | 17,0–19,0 | 9,0–12,0 | 5×C – 0,70 |
| 1.4878 / 321H | ≤ 0,10 | 17,0–19,0 | 9,0–12,0 | 5×C – 0,80 |
Skład 1.4541 według EN 10088-1, 1.4878 według EN 10095 (% masy). Odpowiedniki: 1.4541 = X6CrNiTi18-10 = AISI 321 = UNS S32100 = PN 0H18N10T = GOST 08X18H10T · 1.4878 = X8CrNiTi18-10 ≈ AISI 321H (UNS S32109) = PN 12H18N10T.
Wymiary: od rurek 6 mm po DN 500
To najszerszy zakres średnic wśród naszych podkategorii gatunkowych rur: średnica zewnętrzna od 6 do 457,2 mm (DN 6–500), ścianki od 0,5 do 47 mm. Obok rur instalacyjnych są cienkościenne rurki do aparatury i niewielka liczba tulei grubościennych. Rury bez szwu 321 i 321H produkuje się według EN 10216-5 oraz ASTM A312 i A213, a materiał oznaczony według GOST – według GOST 9940 (rury walcowane na gorąco) i GOST 9941 (rury ciągnione na zimno). Każdą rurę przytniemy na wymiar, a dopuszczalne odchyłki średnicy i ścianki zebraliśmy na stronie tolerancje wymiarowe dla rur.
Zastosowania rur 1.4541 i 321H
Stabilizowaną stal 321 wybiera się tam, gdzie spotykają się spawanie i temperatura: w kolektorach i przewodach spalin, tłumikach, kompensatorach mieszkowych, przegrzewaczach i rurociągach pary, wymiennikach ciepła w energetyce i petrochemii oraz w przemyśle lotniczym. Rury 1.4878 / 321H dobiera się do instalacji projektowanych na długotrwałą pracę w podwyższonej temperaturze, w których liczy się odporność na pełzanie. Czym różni się odporność na utlenianie od wytrzymałości w wysokiej temperaturze, wyjaśnia artykuł Stal żaroodporna a żarowytrzymała: różnice.
321, 316Ti czy 304 – porównanie
Najbliższym krewnym 1.4541 jest 1.4571 – również stabilizowana tytanem, ale z dodatkiem 2,0–2,5% molibdenu. Jeśli medium zawiera chlorki lub kwasy, lepiej sprawdzą się rury kwasoodporne 316Ti / 1.4571 albo ich niskowęglowa alternatywa, czyli rury kwasoodporne 316L. W instalacjach pracujących w temperaturze otoczenia stabilizacja tytanem nie jest potrzebna i zwykle wystarczy rura nierdzewna 304 / 304L. Przy stałej pracy w gorących gazach powyżej ok. 850°C decyduje odporność na zgorzelinowanie, więc stosuje się rury żaroodporne 1.4841 / 1.4845. Z kolei przy dużych naprężeniach w zimnych roztworach chlorków przewagę mają rury duplex i super duplex.
Zobacz też: z tego samego gatunku oferujemy pręty okrągłe 1.4541 / 321. Pełną ofertę rur, także innych gatunków, zawiera kategoria Rury i tuleje bezszwowe.